ALKOL VE MADDE BAĞIMLILIĞI TEDAVİSİ
Bağımlılık psikolojik, biyolojik (genetik) ve sosyal (çevresel) faktörler etkisiyle oluşan bir durumdur. Oluşmasında olduğu gibi bağımlılığın devam etmesinde de aynı faktörler rol oynamaktadır.
Alkol ve madde bağımlılığının hem ruh sağlığını hem de beden sağlığını bozma etkisi olduğu gibi kişinin verimliliğini düşürerek sosyal kayıplara da neden olması söz konusudur. Panik atak (ekstazi), psikoz (esrar) ve depresyona (alkol) neden olabildiği gibi karaciğer harabiyeti-siroz (alkol), böbrek fonksiyon bozuklukları, beyine direkt nörotoksik etki (uçucu maddeler- bally, tiner) ve kemiklerde erimeye neden olarak diş dökülmesi ve yüz deformasyonu (özellikle metamfetamin kullanımında) ortaya çıkan hastalıkların sadece bir kısmını oluşturmaktadır.
Bağımlılığın geliştiğini gösteren iki önemli biyolojik parametre vardır:
- Tolerans: Daha önce elde edilen etkinin artık aynı dozda alkol veya maddeyle elde edilememesi ve dozun giderek artırılması durumudur. Örneğin kişi, iki kadeh alkolle çakır keyif olurken artık 3 ya da 4 kadehle aynı etkiyi elde edebiliyorsa alkole karşı tolerans gelişmiş demektir. Bu da beyinde reseptör düzeyinde değişimin meydana gelmiş olduğunun bir kanıtıdır.
- Yoksunluk: Alkol ya da madde alınmadığında vücutta oluşan reaksiyonlardır. Bunlar arasında yoğun istek duyma, aşırı sıkıntılı olma, ellerde titreme, sıcak basması, uyuyamama, sinirlilik; daha ileri vakalarda halüsinasyon görme, deliryum denilen kafa karışıklığı ve epileptik nöbetler sayılabilir.
Bağımlılık tedavisinde esas olan, bağımlı olan kişinin bağımlı olduğu şeyi (alkol, madde, sigara, kumar…) bırakmayı bizzat kendisinin istemesidir. Ailesinin zorlamasıyla tedaviye getirilen bağımlılarda yüz güldürücü sonuçlar elde edilememektedir. Çünkü değişimin olması için motivasyonun içerden yani kişinin kendisinden kaynaklanması gereklidir. Kişinin değişim isteğini ortaya çıkarma ve geliştirme için terapide motivasyonel görüşme teknikleri kullanılmaktadır. Tedavide alkol veya madde kullanımının psikolojik sebeplerine yönelik psikoterapi, yoksunluk bulgularına ve isteği azaltmaya yönelik ilaç tedavisi kullanılmaktadır.
Psikiyatri uzmanlığı tez çalışmam bağımlılık alanında olup bu konuda birçok bilimsel dergide yayınlanmış akademik yazılarım ve kongre sunumlarım bulunmaktadır. Bu yazıların bir kısmı web sitemin psikoblog kısmındaki akademik yazılar başlığı altında bulunmaktadır. Önceki soyadım Kitiş olduğu için bazı yazılarda ismim Arzu Kitiş olarak bulunmaktadır. Bağımlılık alanında uzun süre çalışarak İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin ve Manisa Ruh Sağlığı Hastanesi’nin AMATEM (Alkol ve Madde Tedavi ve Eğitim Merkezi) bölümünde birçok hastanın tedavisini tamamladım.
Psikiyatrist Dr. Arzu Dalmış
